Δύο εκθέσεις, μία εποχή στο MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη
Με αντηχήσεις από την Côte d’Azur της Γαλλίας και τον μεταπολεμικό Ευρωπαϊκό χώρο εν γένει, μέχρι την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού και την κοινωνία της κατανάλωσης, οι δύο νέες εκθέσεις στο μουσείο με τίτλους «Martial Raysse. Sinéma» & «Ευρωπαϊκή Pop.Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων» και
πρωταγωνιστές καλλιτέχνες που αναζητούσαν ήδη από το δεκαετία 1960 το νέο, δεν παρουσιάζονται μόνο ταυτόχρονα στον χώρο, αλλά λειτουργούν ταυτόχρονα ως βάση και συνέχεια η μια για την άλλη, με Pop αισθητική, φιλμς, ζωγραφική, χρώμα, χιούμορ και πολλών ειδών ρεαλισμούς και καλλιτεχνικές ευαισθησίες.
MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (εντός ΔΕΘ-HELEXPO, Θεσσαλονίκη)
Εκθέσεις: «Martial Raysse. Sinéma» & «Ευρωπαϊκή Pop. Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων»
Διάρκεια εκθέσεων: 11 Φεβρουαρίου 2026– 12 Απριλίου 2026
Εγκαίνια εκθέσεων: 18 Φεβρουαρίου 2026 στις 19:30
Το MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη ανοίγει τη σεζόν με δύο παράλληλες εκθέσεις που συνομιλούν και συμπληρώνουν η μία την άλλη με pop αισθητική, χρώμα, φιλμ, ζωγραφική, χιούμορ και διαφορετικά είδη ρεαλισμών.
Έκθεση «Martial Raysse. Sinéma»
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τα ανατρεπτικά έργα του Martial Raysse!
Ο κόσμος του Martial Raysse (Μαρσιάλ Ραΐς / Golfe-Juan, Γαλλία, 1936), ενός από τους πιο επινοητικούς καλλιτέχνες της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής τέχνης, κυλάει ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα.
Από τα φθορίζοντα αντικείμενα και την pop αισθητική της δεκαετίας 1960, όταν η ευρωπαϊκή και η αμερικανική τέχνη είναι σε αναζήτηση νέων μορφών και νέων γλωσσών, μέχρι τα υπαιθριστικά έργα και τα μασκοφορεμένα πορτρέτα, η πορεία του ως σήμερα είναι μια συνεχής αναζήτηση ανάμεσα στην pop αισθητική, την παρατήρηση της κοινωνίας και την προσωπική εμβάθυνση στην τέχνη, με σαφείς φάσεις και μεταμορφώσεις.
Η τέχνη του Raysse μιλά για τη ζωή και τη φαντασία και αποτελεί ένα συνεχές παιχνίδι ανάμεσα στην εξωστρέφεια και την εσωτερικότητα, στην κριτική της κοινωνίας και στην προσωπική μαγεία της τέχνης.
Αδιάλειπτα αφοσιωμένος στην τέχνη και στις ανανεώσεις των μέσων, των υλικών και των πρακτικών του, πειραματίζεται διαρκώς. Πίσω από τα ζωγραφικά έργα κρύβει συχνά παραλλαγμένη τη φωτογραφία, από τη ζωγραφική μεταπηδά στο σινεμά και από το σινεμά στη ζωγραφική.
Πυρήνας της έκθεσης «Martial Raysse. Sinéma» είναι το λιγότερο γνωστό έργο του, που αφορά στα φιλμς και τα βίντεο: εκεί όπου η τέχνη του συναντιέται με τον πειραματικό κινηματογράφο στη χρήση του χρώματος, της υλικότητας και της καθημερινότητας ως πεδία πειραματισμού.
Εξαιρετικός αυτοδίδακτος τεχνίτης, σε επιφυλακή για τις νέες τεχνολογίες της εποχής, o Raysse αξιοποιεί στο έπακρο τις τεράστιες δυνατότητες που προσφέρει το πρωτοποριακό οπτικοακουστικό μέσο από τα πρώτα βήματα της έγχρωμης τηλεόρασης.
Η ανθρώπινη μορφή, τα τοπία, η μυθολογία, το χιούμορ, η κοινωνική και καταναλωτική πραγματικότητα της δεκαετίας του 1960, επηρεασμένη από τη διαφήμιση, την ποπ κουλτούρα και τη μαζική παραγωγή είναι σταθερά παρόντα, δίπλα σε πολλαπλά τεχνικά εφέ στην προσωπική χρωματική του γλώσσα, την «Martialcolor», που αντικατοπτρίζει την ένταση της pop art και τη θεαματική υπερβολή του κινηματογραφικού Technicolor.
Το φιλμ και το βίντεο, που υπερβαίνουν τις παραδοσιακές τεχνικές παραγωγής, γίνεται ένας νέος τρόπος ζωγραφικής.
Στην έκθεση, που προσκαλεί τον επισκέπτη να ανακαλύψει πώς ο καλλιτέχνης επεκτείνει, μέσω της κινούμενης εικόνας, την εικαστική και εννοιολογική του έρευνα, παρουσιάζονται φιλμς και βίντεο που έχουν δημιουργηθεί από το 1966
ως και το 2008.
Ανάμεσα στην ποίηση, την πρόκληση και την μορφική ελευθερία, οι ταινίες του αποκαλύπτουν ένα συνεκτικό και απολύτως σύγχρονο έργο, στο οποίο κάθε εικόνα –στατική ή κινούμενη– συμμετέχει σε έναν συνολικό στοχασμό πάνω
στην αναπαράσταση και στη σχέση μας με την πραγματικότητα.
«Ο κινηματογράφος, για μένα, είναι σαν μια σεισμολογική καταγραφή όλων των εικόνων που περνούν από το μυαλό μου», δήλωνε ο ίδιος.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τα ανατρεπτικά έργα κινούμενης εικόνας του Martial Raysse αναδεικνύουν μια άγνωστη πλευρά ενός πρωτοπόρου καλλιτέχνη, καθώς και τη διασταύρωση της κινούμενης και της ζωγραφικής εικόνας, όπου το βίντεο και ο κινηματογράφος γίνεται υλικό, χειρονομία και εργαλείο επαναπροσδιορισμού της σύγχρονης οπτικής κουλτούρας.
Η έκθεση συνδιοργανώνεται με το Fonds Martial Raysse.
Επιμέλεια: Θούλη Μισιρλόγλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης
Βοηθός επιμελητής: Θοδωρής Μάρκογλου
Η έκθεση εστιάζει σε μια άγνωστη πλευρά του πρωτοπόρου καλλιτέχνη: φιλμς και βίντεο από το 1966 έως το 2008, οπότε και η pop art συναντά τον πειραματικό κινηματογράφο.
Ο Raysse χρησιμοποιεί την κινούμενη εικόνα ως έναν νέο τρόπο «ζωγραφικής», πειραματιζόμενος με το χρώμα, την υλικότητα και την καθημερινότητα.
Η έκθεση συνδιοργανώνεται με το Fonds Martial Raysse.
‘Εκθεση «Ευρωπαϊκή Pop. Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων»
Μέσα από έργα καλλιτεχνών που συνδέθηκαν με τη Nouvelle Figuration και τους Νέους Ρεαλιστές, των δεκαετιών 1960–1970, αναδεικνύονται νέοι ρεαλισμοί και αφηγήσεις που σχολιάζουν κοινωνικά ή πολιτικά ζητήματα, αναγνωρίζοντας την επιρροή της διαφήμισης, της μαζικής κουλτούρας και των ΜΜΕ και αντικατοπτρίζουν την ταχύτητα και τις αντιφάσεις της σύγχρονης ζωής.
Πώς κατανοούμε την ανθρώπινη μορφή, την κοινωνία και τον ρόλο της τέχνης στην κοινωνική αλλαγή; Μετά τις αφαιρετικές τάσεις που κυριαρχούσαν στην τέχνη ως και τη δεκαετία 1950, η αναγνωρίσιμη εικόνα και μορφή επανέρχεται κατά τις δεκαετίες 1960-1970 και εξής, για να προσφέρει εναλλακτικές αφηγήσεις.
Στην καρδιά της ανάγκης για μια ανανέωση του ρεαλισμού και της εκφραστικότητας της εικόνας, σε έναν κόσμο που απομακρυνόταν από τη θεμελιώδη ανάγκη της τέχνης να αναπαραστήσει την ανθρώπινη ύπαρξη, πολλοί καλλιτέχνες αμφισβήτησαν τις παραδοσιακές αξίες της κοινωνίας και του καλλιτεχνικού κόσμου.
Νέες αφηγήσεις απέδωσαν στιγμές καθημερινής ζωής, σχολίασαν κοινωνικά ή πολιτικά ζητήματα, αναγνωρίζοντας την επιρροή της διαφήμισης, της μαζικής κουλτούρας και των ΜΜΕ και αντικατοπτρίζοντας την ταχύτητα, τις αντιφάσεις και τις αντιφάσεις της σύγχρονης ζωής.
Τα νέα είδη ρεαλισμού αναδύθηκαν, όχι ως αντιγραφή της πραγματικότητας, αλλά ως αναπαράσταση της εσωτερικής ψυχολογικής σύγκρουσης του ατόμου και των κοινωνικών του αποτυχιών.
Η έκθεση επιχειρεί μια διαδρομή σε έργα και καλλιτέχνες του ευρωπαϊκού χώρου που αναδεικνύουν τη μάχη των αναπαραστατικών αφηγήσεων και φωτίζουν εκ νέου τον κόσμο της πραγματικότητας και των αντικειμένων.
Όλοι τους είτε είχαν συνδεθεί με κινήματα όπως της Nouvelle Figuration ή με την ομάδα των Νέων Ρεαλιστών της Γαλλίας, είτε το έργο τους βρίσκεται στον απόηχο εκείνων.
Η παρακαταθήκη του έργου τους, με τον τρόπο που ανακαλεί την κοινωνική αποξένωση, την πολιτική αναστάτωση και τις αντιφάσεις της ανθρώπινης φύσης, διατηρεί τη δύναμή του όχι μόνο ως ιστορικό καλλιτεχνικό φαινόμενο, αλλά και ως πυξίδα για τη σύγχρονη τέχνη και ζωή.
Επιμέλεια: Θούλη Μισιρλόγλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου
Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και
Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης
Βοηθός επιμελήτρια: Κατερίνα Σύρογλου
Καλλιτέχνες:
Arman, Eduardo Arroyo, Δανιήλ (Παναγόπουλος), Erik Dietman, Erró, Hervé Fischer, Raymond Hains, Νίκος Κεσσανλής, Peter Klasen, Jacques Monory, Παύλος (Διονυσόπουλος), Jean-Pierre Raynaud, Χρύσα Ρωμανού, Antonio Segui, Βασίλης Σκυλάκος, Yvon Taillandier, Jean Tinguely, Jacques Villeglé.
Τα έργα της έκθεσης προέρχονται από τις συλλογές του MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης καθώς και από ιδιωτικές συλλογές.
