9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης: Όλα πρέπει να αλλάξουν – Ριζοσπαστική Νοημοσύνη (ΡΝΣ9)
Η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης 2025 επιστρέφει δυναμικά με την 9η της διοργάνωση και φέρνει μαζί της όχι μόνο νέα έργα και καλλιτεχνικές πρακτικές, αλλά και μια πρόκληση προς όλα τα δεδομένα:
«Όλα πρέπει να αλλάξουν» είναι ο κεντρικός της τίτλος και σύνθημα – και δεν πρόκειται για απλή φράση, αλλά για ένα κάλεσμα σε ριζική αναθεώρηση.
Αντλώντας έμπνευση από την έννοια της “απείθαρχης κίνησης” (waywardness) – που περιγράφει τη ριζοσπαστική επιθυμία για εναλλακτικά κοινωνικά μονοπάτια – η Μπιενάλε 9 (ΡΝΣ9) μετασχηματίζεται: απλώνεται χρονικά, μεταμορφώνει τον τρόπο που εκτυλίσσεται και επαναπροσδιορίζει την καλλιτεχνική της αποστολή.
Μια Μπιενάλε σε Κίνηση
Η Μπιενάλε 2025 δεν ακολουθεί την τυπική φόρμα μιας έκθεσης, αλλά αντίθετα επιλέγει να δράσει μέσα στον χρόνο, να παρέμβει και να εκτρέψει, να υπογραμμίσει την ίδια την αναγκαιότητα της αλλαγής. Ανοίγει στις 31 Οκτωβρίου 2025, με ένα δυναμικό εναρκτήριο διήμερο που περιλαμβάνει την έκθεση:
«Ανατροπή (η επιστημονική φαντασία σαν αλλαγή) / Plot Twist (the science fiction change)
στο MOMus-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών** σε συνεργασία με το 66ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, και παράλληλες δράσεις στα Περίπτερα 2 & 3 της ΔΕΘ-Helexpo, συνοδευόμενες από μια γιορτή.
Η πλήρης ανάπτυξη της διοργάνωσης θα πραγματοποιηθεί από τα μέσα Μαΐου έως τα μέσα Ιουλίου 2026, σε βασικές τοποθεσίες της πόλης, όπως:
Περίπτερα 2 & 3 (ΔΕΘ-Helexpo)
Δέλτα Καλοχωρίου
Καθώς και επιλεγμένες ενδιάμεσες δράσεις σε άλλα σημεία, που θα ανακοινωθούν προσεχώς.
Ριζοσπαστική Νοημοσύνη – Beyond AI
Η Μπιενάλε 2025 δεν περιορίζεται στην επικαιρότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά διερευνά το ενδεχόμενο μιας “ριζοσπαστικής νοημοσύνης”:
μιας διαφορετικής, απελευθερωτικής νόησης που κινείται πέρα από τεχνολογικά στερεότυπα και νεοφιλελεύθερες αφηγήσεις.
Η έννοια της ΡΝ (Ριζοσπαστικής Νοημοσύνης) συνυφαίνεται με το Σ9, την “Σαλονίκη” όπως λέγεται προφορικά η Θεσσαλονίκη, για να σχηματίσουν μαζί το κωδικοποιημένο αλλά εύγλωττο ΡΝΣ9 – μια τοπικά ριζωμένη αλλά παγκόσμιας απεύθυνσης δήλωση.
Τοποθεσίες με Συμβολική Βαρύτητα
Η χωρική αναδιάταξη της Μπιενάλε έχει και βαθύ νόημα. Οι χώροι φιλοξενίας λειτουργούν ως εννοιολογικά πεδία παρέμβασης:
Τα Περίπτερα της ΔΕΘ-Helexpo αποτελούν ένα ιστορικό σημείο για την πόλη, συνδεδεμένο με τη δημόσια ζωή και τον κοινωνικό διάλογο.
Το Δέλτα Καλοχωρίου, με την οικολογική του πολυπλοκότητα και την ιστορική του συγκρότηση από πρόσφυγες και βιομηχανικά κατάλοιπα, προτείνει μια χωρική συμβίωση ανθρώπινου και μη-ανθρώπινου, παρόντος και μέλλοντος.
Το MOMus-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών, ως πυρήνας του εναρκτήριου προγράμματος, φιλοξενεί τη θεματική συνάντηση τέχνης και επιστημονικής φαντασίας.
Επιμέλεια & Συνεργασίες
Η επιμέλεια της Μπιενάλε 9 φέρει την υπογραφή της Νάντιας Αργυροπούλου, ανεξάρτητης επιμελήτριας και ιστορικού τέχνης, γνωστής για την οικοκριτική και ριζοσπαστική προσέγγισή της.
Η έκθεση εμπνέεται μεταξύ άλλων από το έργο της Saidiya Hartman και τη θεωρία της «αισθητικής του σαστίσματος», προσκαλώντας το κοινό να συμμετάσχει στην ενεργή διερώτηση και όχι στην παθητική κατανάλωση της τέχνης.
Σημαντικοί φορείς συνδιοργάνωσης και υποστήριξης:
- MOMus – Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης
- ΔΕΘ-Helexpo
- Δήμος Θεσσαλονίκης
- Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Η διοργάνωση συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΣΠΑ – Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία»).
Η Μπιενάλε 9 δεν επιδιώκει απλώς να παρουσιάσει νέα έργα· θέλει να γίνει πλατφόρμα συνάντησης, ερώτησης, δράσης και φαντασίας, μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία – και που πρέπει να αλλάξει ακόμα περισσότερο. Θέτει ερωτήματα για το τι σημαίνει πραγματική αλλαγή, πώς μπορεί η τέχνη να συμβάλλει χωρίς διδακτισμό, και πώς μπορούμε να κατοικήσουμε – έστω προσωρινά – έναν κόσμο “πολλών κόσμων”.
Όλα πρέπει να αλλάξουν. Και η τέχνη, γι’ ακόμη μια φορά, δείχνει τον δρόμο.
